Derma Friendly

O CHOROBACH

O PROGRAMIE

SZKOLENIA

KONTAKT

BUK

Poznaj Derma Friendly - zobacz film Jak przygotować się do wizyty Wspierają nas Przydatne adresy
O chorobie

 

 Choroby omawiane na szkoleniach

 

 

   1. Atopowe zapalenie skóry (AZS)

   2. Łuszczyca

   3. Kontaktowe zapalenie skóry

   4. Grzybice

   5. Łupież

   6. Trądzik

 


 

Atopowe zapalenie skóry (AZS)

 

 

Atopowe zapalenie skóry jest chorobą przewlekłą i nawrotową typową dla wieku dziecięcego, często jednak zmiany chorobowe występują także u osób dorosłych. Atopowe zapalenie skóry powstaje w wyniku współdziałania czynników genetycznych (atopia w rodzinie) i środowiskowych (alergeny powietrznopochodne, alergeny pokarmowe). Istotą choroby jest nadmierna synteza przeciwciał klasy IgE w odpowiedzi na kontakt z alergenami powszechnie występującymi w środowisku.

 

       Skóra pacjentów atopowych jest sucha z drobnopłatowym złuszczaniem. Typowe są zmiany wypryskowe: rumień z obecnością zapalnych grudek, pęcherzyków, nadżerek. Nieodłączną cechą choroby jest bardzo nasilony świąd, co indukuje drapanie i prowadzi do ciągłego drażnienia ognisk. Powstają zmiany rumieniowo-wysiękowe, nieostro odgraniczone od otoczenia, z nawarstwieniem strupów. W ostrej fazie choroby w obrębie wykwitów często dochodzi do wtórnego nadkażenia bakteryjnego lub wirusowego. Zmiany przewlekłe stają się zlichenifikowane, skóra wygląda jak oglądana przez lupę - jest pogrubiała ze złuszczaniem i wyraźnym bruzdo-waniem.  

 

          U osób dorosłych wykwity lokalizują się na powierzchniach zgięciowych dużych stawów (zgięcia łokciowe i podkolanowe). Mogą one zajmować grzbiety rąk, twarzy, często obejmują znaczne powierzchnie skóry. U dorosłych często występują tylko pojedyncze, śladowe objawy choroby atopowej, najczęstsze to: fałd skórny powieki dolnej Dennie-Morgana, przerzedzenie brwi w części bocznej łuku brwiowego, rogowacenie mieszkowe zaznaczone szczególnie na ramionach i udach, biały dermografizm.

 

            Skóra chorych na AZS jest bardzo wrażliwa na czynniki drażniące. Wynika to przede wszystkim z typowego dla tej dermatozy zmniejszenia ilości lipidów w naskórku, przyspieszonej utraty wody, co prowadzi do zmniejszenia uwodnienia naskórka i osłabienia bariery ochronnej skóry. U chorych, w okresach remisji-bezobjawowych, można wykonać każdy zabieg kosmetyczny i fryzjerski. Należy jednak zawsze pamiętać, że skóra osób atopowych to skóra bardzo sucha i bardzo wrażliwa. Przed zabiegiem konieczne jest zebranie dokładnego wywiadu odnośnie ewentualnych, znanych choremu alergenów. Atopowe zapalenie skóry nie jest chorobą zakaźną.

 

 


 

 

Łuszczyca

 

Łuszczyca jest jedną z najczęstszych chorób skóry, występuje u około 2% ludności. Jest chorobą przewlekłą i nawrotową. Etiopatogeneza nie jest do końca wyjaśniona. Podkreśla się rolę czynników genetycznych. Przebieg łuszczycy jest bardzo zróżnicowany. Pierwsze wysiewy mogą pojawić się przed 30 rokiem życia (typ młodzieńczy), ta postać łuszczycy ma cięższy przebieg, a choroba zazwyczaj występuje u najbliższych członków rodziny. W części przypadków dermatoza ujawnia się dopiero po 40 roku życia i wówczas przebiega łagodniej. Nawroty łuszczycy występują w bardzo różnych odstępach czasu. Istotną rolę w wywoływaniu i nasilaniu zmian odgrywają tak zwane czynniki wyzwalające, do najważniejszych z nich należą: urazy, infekcje (głównie paciorkowcowe), niektóre leki (beta-blokery, sole litu, leki antymalaryczne), a także stres.

 

            Obraz kliniczny dermatozy jest różnorodny. Typowe zmiany to płasko wyniosłe grudki, które powiększają się obwodowo tworząc blaszki łuszczycowe. Są to wykwity barwy czerwonej z obecnością na powierzchni srebrzystej łuski. Poszczególne blaszki mogą zlewać się ze sobą, tworząc wielokoliste, nieregularne wykwity. Zmiany lokalizują się najczęściej symetrycznie na łokciach, kolanach, również w okolicy krzyżowej i na granicy skóry gładkiej oraz skóry owłosionej głowy. Czasami wykwity mają postać monomorficznych drobnych grudek (łuszczyca kroplista), wysiew zmian o takiej morfologii najczęściej poprzedza infekcja paciorkowcowa gardła lub górnych dróg oddechowych.

 

         Zupełnie inny obraz kliniczny ma łuszczyca krostkowa, przebiegająca w dwóch odmianach. W łuszczycy krostkowej dłoni i podeszew drobne krostki na zapalnym podłożu lokalizują się symetrycznie na powierzchni dłoniowej rąk i podeszwowej stóp, a w łuszczycy krostowej uogólnionej dochodzi do rozsiewu krost w obrębie całej skóry gładkiej.

 

            Łuszczyca może także przebiegać w postaci uogólnionej ze zlewnymi zmianami zapalnymi obejmującymi prawie całą powierzchnię skóry – jest to erytrodermia łuszczycowa.

 

        Oprócz skóry gładkiej łuszczyca zajmuje także skórę owłosioną głowy. Typowe zmiany to blaszki łuszczycowe. Często występują zlewne zmiany z rumieniem i złuszczaniem na całej powierzchni skóry owłosionej głowy. Czasami jedyną manifestacją choroby jest złuszczanie za małżowinami usznymi. Zmiany łuszczycowe na skórze owłosionej głowy nie wywołują przerzedzenia włosów ani wyłysienia.

 

            Łuszczyca paznokci może towarzyszyć każdej postaci łuszczycy. Na płytkach typowe są punktowe wgłębienia, określane „objawem naparstka”. Występujące pod płytką grudki łuszczycowe wyglądają jak „kropla oleju pod płytką”. Łuszczyca paznokci może także powodować oddzielanie się paznokcia od łożyska w następstwie gromadzeniem się mas rogowych pod płytką (rogowacenie podpaznokciowe). Mniej charakterystycznym objawem jest poprzeczne bruzdowanie płytek paznokciowych, ich kruchość, pogrubienie.

 

            Łuszczyca nie jest chorobą zakaźną. Pacjent z łuszczycą nie stanowi żadnego zagrożenia dla osoby, która wykonuje zabiegi. Natomiast skóra chorego z łuszczycą, w okresie aktywnym - wysiewnym, jest bardzo wrażliwa na czynniki mechaniczne. Urazy mogą być przyczyną wysiewu wykwitów, takie zjawisko określamy objawem Koebnera. Należy zatem wykazać dużą ostrożność podczas wykonywania zabiegów kosmetycznych czy fryzjerskich, szczególnie tych podczas których skóra jest narażana na ucisk, uraz mechaniczny, uraz termiczny lub podrażnienie. Czynności, które uszkadzają ciągłość naskórka na przykład wykonywanie tatuażu, mogą wyzwalać łuszczycę. Należy unikać stosowania preparatów kosmetycznych, które mogą działać drażniąco na skórę. Zazwyczaj poprawa stanu skóry pacjentów łuszczycowych następuje w lecie po ekspozycji na światło słoneczne. Jednak u części chorych ultrafiolet powoduje zaostrzenie zmian i pogorszenie stanu miejscowego. Dlatego zalecana jest ostrożność podczas eksponowania skóry łuszczycowej na promienie UV w solariach.

 


 

 

 Kontaktowe zapalenie skóry

 

Kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy) są to powierzchowne zmiany zapalne związane z ekspozycją skóry na substancje wpływające na nią drażniąco (wyprysk kontaktowy niealergiczny z podrażnienia) lub powstające w wyniku reakcji alergicznej (wyprysk kontaktowy alergiczny). Zmiany w wyprysku kontaktowym ograniczone są do miejsc kontaktu z czynnikiem wyzwalającym.

 

         Typowe wykwity to rumień z obecnością grudek, pęcherzyków, nadżerek. Wykwity zlewają się, tworząc ogniska rumieniowo-wysiękowe o nieostrym odgraniczeniu. Nadżerki goją się poprzez tworzenie strupów, ustępują ze złuszczaniem pozapalnym. W przewlekłych ogniskach wypryskowych dominują objawy lichenizacji - skóra ulega zgrubieniu i stwardnieniu, jest sucha, szorstka, złuszcza się. Najczęściej zmiany występują na skórze rąk i palców - w wyprysku alergicznym z większym nasileniem zmian po stronie grzbietowej, w wyprysku niealergicznym zmiany najczęściej lokalizują się po stronie dłoniowej i w przestrzeniach międzypalcowych. Częste jest zajęcie oczodołów w wyprysku kontaktowym, w którym przyczyną są alergeny powietrznopochodne (lotne).

 

          Kontaktowe zapalnie skóry nie jest dermatozą zakaźną. Wyprysk kontaktowy alergiczny mogą wywołać bardzo różne alergeny. Przed wykonaniem zabiegu kosmetycznego lub fryzjerskiego należy zebrać dokładny wywiad odnośnie ewentualnej nadwrażliwości chorego na alergeny kontaktowe. Należy pamiętać, że często przyczyną kontaktowego zapalenia skórny są zawarte w kosmetykach substancje zapachowe i konserwanty (parabeny). Uczulać mogą tioglikany w płynach do trwałej ondulacji, barwniki w farbach do włosów. Kosmetyki zawierające związki naturalne: nagietek, arnikę, propolis są także wielokrotnie czynnikami wywołującymi zmiany kontaktowe. Natomiast niealergiczny wyprysk kontaktowy wywołują substancje uszkadzające barierę ochronną skóry, mogą to być detergenty, oleje, rozpuszczalniki. U chorych z wypryskiem kontaktowym wykonywanie zabiegów musi być bardzo ostrożne, jeśli mamy czas wskazane jest wykonanie próby z substancją chemiczną, którą będziemy stosować podczas zabiegu.

 


 

 

Grzybice

 

Grzybice (dermatofitozy) to choroby zakaźne dotyczące skóry, jej przydatków i błon śluzowych, wywoływane przez chorobotwórcze grzyby dermatofity. Dermatofity wykazują znaczne powinowactwo do struktur skeratynizowanych (naskórka, włosów, paznokci), wnikają do warstwy rogowej naskórka, wywołując tam stan zapalny. Dermatofity mogą być antropofilne, zoofilie, geofilne, zależnie od tego czy ich naturalnym rezerwuarem jest człowiek, zwierzę czy gleba. Zwykle zakażenia odzwierzęce i zakażenia grzybami geofilnymi mają przebieg cięższy z intensywniejszym odczynem zapalnym w porównaniu do zakażeń antropofilnych.

 

          Kliniczne objawy grzybic zależą od: umiejscowienia zakażenia, immunologicznej odpowiedzi organizmu, gatunku grzyba zakażającego. Typowa zmiana grzybicza na skórze gładkiej to plama barwy czerwonej okrągła lub owalna ze złuszczaniem na powierzchni, o dobrze odgraniczonych brzegach. Grzyby są bardziej aktywne na obrzeżu zmiany, stąd charakterystyczne jest nasilenie stanu zapalnego na obwodzie „aktywny brzeg”. Często w centrum zmiana ustępuje, a na obwodzie nadal pozostaje nasilony stan zapalny z obecnością grudek, pęcherzyków, krost i złuszczania. Zmianom skórnym towarzyszy różnie nasilony świąd.

 

          Infekcja grzybicza owłosionej skóry głowy powoduje powstanie zmiany zapalnej z przerzedzeniem włosów. Wyróżniamy dwie zasadnicze postacie grzybicy skóry owłosionej. W grzybicy drobnozarodnikowej, wywoływanej przez grzyby rodzaju Microsporum, w obrębie ognisk włosy są ułamane 2-3mm ponad powierzchnią skóry („obraz zżętej łąki”), pokryte są zewnątrzwłosowymi drobnymi zarodnikami. W grzybicy strzygącej, gdzie patogenem są grzyby rodzaju Trichophyton, włosy złamane są tuż nad powierzchnią skóry, co daje obraz ognisk łysienia z obecnością czarnych kropek w miejscach wyłamania włosów.

 

           Grzybica paznokci częściej dotyczy palców stóp. Proces chorobowy rozpoczyna się od wolnego brzegu płytki. Płytka staje się gruba, matowa, przebarwiona na żółto. Pojawia się hiperkeratoza podpaznokciowa, która może prowadzić do oddzielenia płytki od łożyska i do całkowitego uszkodzenia płytki (onychodystrofii).

 

        Przy podejrzeniu zakażenia grzybiczego chory musi być skierowany do dermatologa, konieczne jest wykonanie badania mykologicznego w celu potwierdzenia rozpoznania. Chory z grzybicą jest źródłem infekcji dla innych osób. Zabiegi kosmetyczne i fryzjerskie mogą być wykonane dopiero po wykluczeniu grzybicy albo wyleczeniu zmian chorobowych.

 


 

 

 Łupież

 

Łupież jest to stan nasilonego złuszczania powierzchownych warstw zrogowaciałego naskórka owłosionej skóry głowy. Jest częstą dermatozą, dotyczy 5-10% populacji. Uważa się, że przyczyną może być zaburzona mikroflora skóry owłosionej głowy, a podstawowym czynnikiem przyczynowym grzyb drożdżopodobny Malassezia furfur. Drożdżaki z rodzaju Malassezia są prawidłowym składnikiem flory skóry ludzkiej, u ludzi zdrowych stanowią 45% całkowitej mikroflory skóry owłosionej głowy, u osób z łupieżem aż 85%. Szereg czynników może nasilać łupież, należą do nich: niewłaściwa pielęgnacja skóry głowy i włosów (stosowanie w nadmiarze żeli, lakierów do włosów, produktów koloryzujących), woda z dużą ilością chloru, zimny klimat, stresy. Istotne są predyspozycje genetyczne.

 

          Złuszczanie naskórka skóry owłosionej głowy jest zwykle przewlekłe z okresowymi zaostrzeniami, największe nasilenie zmian bywa w zimie. Wyróżniamy dwa zasadnicze rodzaje łupieżu: łupież suchy (zwykły) i łupież tłusty (łojotokowy). Drobnootrębiaste, suche, szarobiałe łuski są typowe dla łupieżu suchego. Włosy w łupieżu suchym zwykle są niezmienione, ale mogą być nadmiernie przesuszone i łamliwe. Chorzy nie zgłaszają żadnych dolegliwości. Łupież tłusty jest najczęściej następstwem łupieżu zwykłego. Typowe dla łupieżu łojotokowego są tłuste szarożółte łuski. Zwykle dołącza się stan zapalny skóry owłosionej głowy i świąd. Włosy ulegają ścieńczeniu, atrofii i mogą nadmiernie wypadać.

 

     Łupież nie jest zakaźny. Ponieważ drożdżaki Malassezia występują u każdego nie można się nimi zainfekować. Skóra z łupieżem nie stanowi przeciwwskazania do wykonywania zabiegów. Należy poinformować chorego o możliwościach terapeutycznych (szampony przeciwłupieżowe) i wskazać ewentualne czynniki nasilające złuszczanie.

 


 

 

Trądzik

 

Trądzik jest najczęstszą chorobą dermatologiczną wieku młodzieńczego. Coraz częściej obserwuje występowanie trądziku również u osób dojrzałych (trądzik późny). Trądzik jest przewlekłą zapalną chorobą gruczołów łojowych i ujść mieszków włosowych (mieszków łojowych). W rozwoju trądziku istotne znaczenie ma predyspozycja genetyczna. Rozwój trądziku jest następstwem zmian, które zachodzą w organizmie w okresie pokwitania. Podstawowe znaczenie mają androgeny, których aktywność zwiększa się w tym okresie, dodatkowo pojawia się nadmierna wrażliwość mieszka łojowego na androgeny. Androgeny pobudzają powiększanie się gruczołów łojowych i produkcję łoju, co stymuluje łojotok. Jednocześnie dochodzi do nadmiernego rogowacenia ujść mieszków łojowych i upośledzonego złuszczania keratynocytów w obrębie przewodów wyprowadzających gruczołów łojowych. To powoduje ich zaczopowanie i powstawanie zaskórników. W gruczołach łojowych namnażają się beztlenowe bakterie Propionibacterium acnes, które indukują miejscowy stan zapalny.

 

            Dermatoza dotyczy okolic łojotokowych, w których znajdują się małe mieszki włosowe z dużymi gruczołami łojowymi. Typowa lokalizacja trądziku to: twarz, kark, okolica dekoltu. Początkowym objawem trądziku jest łojotok. Skóra staje się tłusta, błyszcząca. Często również włosy na głowie przetłuszczają się, trudna jest ich pielęgnacja. Następnie pojawiają się wykwity niezapalne - zaskórniki. Zaskórniki początkowo są zamknięte. Po pewnym czasie zaskórniki zamknięte przekształcają się w otwarte, ujście mieszka łojowego zostaje rozszerzone i szeroko otwarte przez czop rogowy. Następnie trądzik przechodzi w fazę zapalną, dla której typowe są wykwity zapalne: grudki, krosty, nacieki zapalne, guzki, cysty. Zejściem zmian zapalnych mogą być przebarwienia, czasami blizny lub nawet bliznowce.

 

           Trądzik nie jest dermatozą zakaźną. Zabiegi kosmetyczne są wskazane jako uzupełnienie leczenia przy braku aktywnych zmian zapalnych. Poleca się peelingi chemiczne i mikrodermabrazję. Zabiegi te normalizują procesy rogowacenia ujść mieszków łojowych, przyczyniając się do redukcji zaskórników. W trądziku nie należy stosować na skórę kosmetyków okluzyjnych (maści, kremów tłustych). Nie zaleca się opalania. Zabiegi kosmetyczne mają szczególnie duże znaczenie w leczeniu zmian potrądzikowych, które stanowią ogromny problem estetyczny dla pacjentów.

 

Opracowała: dr. n. med. Maria Juszkiewicz- Borowiec